CIC Logo

An Mianadóir

By Jackie Mac Donncha, Cló Iar-Chonnacht

Tagairt: 9781784441180  

Úrscéilín do léitheoirí óga le Jackie Mac Donncha. Feiliúnach do léitheoirí idir 13 agus 16 bliain d'aois. 

Filleann fear ar a cheantar dúchais tar éis blianta a chaitheamh thar lear ach ní aithníonn sé duine ar bith thart sa gceantar níos mó. Iadsan a raibh aithne orthu tá siad imithe ar shlí na fírinne. Ach an dream atá ina gcónaí san áit anois, an dream óg, go háirithe, amhrasach faoi. 

Praghas: €10.00

Léirmheas

An Mianadóir, léirmheas le Dónall Ó Braonáin, Comhar, Aibreán 2016

Foilsíodh an léirmheas seo den chéaduair san iris Comhar in Aibreán 2016. Is féidir cuairt a thabhairt ar shuíomh idirlín na hirise ag an seoladh seo: http://www.iriscomhar.com

Buachaill i dtús na ndéaga ar iarraidh. Mórchuartú ar tír agus ar muir. Céard a bhain dó? Sin creatlach an úrscéilín nó 'novella' seo a bhainfidh siar asata i ngeall ar nádúr agus teannas ropánta na scéalaíochta ann. Cumasc den tsimplíocht agus den doimhne a tharraingíonn ar an duine ar an dúchas dá théamaí móra.

Strainséara atá filleadh ar an mbaile é Antaine de Búrca, a mhuintir caillte agus misneach aige beocht a chur sa seanáitreabh. Choinníodh sé snáth faoin bhfiacail agus obair éilitheach ar bun aige faoin talamh i mButte, Montana i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Obair athghabhála agus athsheilbhe atá amach roimhe ach tá na comharsana ag faire air agus cá bhfios nach mbeadh údar acu.

Cuirtear muintir Fhualáin as Baile Daighin inár láthair, idir thuismitheoirí (Aindriú agus Siobhán) agus ghasúir (Siún agus Darach) agus éiríonn le Jackie Mac Donncha mórán a thabhairt le fios i mbeagán focal faoin líon tí seo trí ealaín na carachtrachta. Aithníonn muid a nglórtha agus a ngothaí agus is cuid dílis den scéal é gur teaghlach é seo a chasfaí ort i bparáiste tuaithe ar bith. Is sa gcomhluadar seo a dhéantar scagadh tuisceanach ar chaidrimh chomhaimseartha agus úsáidtear creimeadh na teicneolaíochta ar an gcomhrá mar sheift chliste le láithreachta uireasach athair Dharach a shníomh isteach sa bplota ón tús.

Síolraíonn cuid mhór den scéin nó sceimhle sa scéal gairid seo ón iniúchadh indíreach a dhéantar ar an amhras. Amhras faoina bhfuil ar bun ag Aindriú (athair Dharach) ar an bhfón póca, amhras faoi mhianach agus mhianta an strainséara (An Búrcach) agus amhras faonar tharla do Dharach agus é ag iarraidh meabhair a bhaint as a chaidreamh féin leis an mbeirt fhear seo. Ceistítear soineantacht na hóige ar bhealaí éagsúla a mbeifeí ag súil leo in úrscéal do dhéagóirí (m.sh. bulaíocht scoile, coimhthíos idir tuismitheoirí agus clann) ach méadaítear ar an uafás sa gcaoi is nach bhfuiltear róchruinn ariamh faoi chló nó cruth an uafáis ann: fágtar sin faoi shamhlaíocht an léitheora i leith na gcarachtar.

Bua ann féin an charachtracht ach tugann an reacaireacht an chraobh léi maidir le géarú agus furú insinte. Ní mhaolaíonn eachtraíocht dhíreach (ach gan a bheith baileach as a chéile) aon ní den chruóg scéalaíochta ach cuireann léi. Baintear earraíocht stuama as coranna beaga leataobhacha a ghríosann i dtreo na sprice muid ach a cheileann an bhuaic orainn nó go nochtaítear cinniúint Dharach. Fiú agus an méid sin déanta tagann scornach tinn idir glór carachtair agus bun angair na tóraíochta. Is í an chumadóireacht chliste seo a chinntíonn nach dtugann an léitheoir ar abairt leisciúil, radharc iomarcach ná focal fánach in imeacht 16 chaibidil nó 109 leathanach.

Tá an-tuiscint ar an nádúr agus ar an dúchas léirithe tríd síos. Filleadh ar imircigh, doicheall roimh an strainséara, cros ar chaint leis, preabadh agus tost liathróide láimhe chomh maith le barrshamhalta eile fearacht rómhar talún, toibreacha fíoruisce agus iascaireacht shlaite a fheidhmíonn mar oirnéis chomhthéacsaithe leis na carachtair a dhaingniú agus a lua le láithreacha ar leith. Treoir mhaith í seo don léitheoir agus a shliocht sin ar theideal an tsaothair.

Cé go mb'fhéidir go samhlófaí gur léitheoirí sna déaga luatha a bhainfeadh sult as 'An Mianadóir' b'fhiú d'aon duine ar spéis leis máistircheacht scéalaíochta staidéar a dhéanamh ar lámh oilte Jackie Mac Donncha.