CIC Logo

An Nollaig Thiar

By Cló Iar-Chonnacht

Tagairt: 9781784441517  

Feiliúnach do léitheoirí óga ( Ranganna 5 & 6) chomh maith le déagóirí agus léitheoirí fásta. 

Eagrán nua de thuairisc cháiliúil Bhreandán Uí Éithir ar a óige ar Inis Mór in Árainn. 

Turas chuig campa géibheann san Oir-Ghearmáin tráth a raibh an Cogadh Fuar faoi lán seoil, creid é nó ná creid, a spreag Breandán Ó hEithir chun dul siar ar bhóithrín na smaoine agus an Nollaig mar a bhí in Árainn a óige a thabhairt chun cuimhne.

Cur síos ar shaol an oileáin chomh maith le cuimhní cinn atá sa leabhar gleoite seo, ina gcíortar an chaoi a gcaití an Nollaig ann chomh maith le míle ní eile a bhain le saol agus slí mhaireachtála an oileáin fré chéile. Nósanna, traidisiúin agus daoine atá imithe go deo anois, agus mar a deir an t-údar i líne dheireanach an leabhair, "Ní bheidh an Nollaig thiar go deo arís mar a bhíodh." 

Cuireann Breandán Ó hEithir síos ar an gcaoi a gcaití an Nollaig in Árainn sna blianta roimh an Dara Cogadh Domhanda agus lena linn. Foilsíodh an leabhar seo den chéad uair sa bhliain 1989 agus tá athchló déanta ag Cló Iar-Chonnacht ar théacs an bhunleagain agus é curtha faoi chlúdach nua. Tá ealaín leis an ealaíontóir Cyril Ó Flaithearta, ealaíontóir as Inis Mór, atá ar an gclúdach.

“Is mar leabhar do pháistí a cuireadh An Nollaig Thiar ar an margadh agus díoladh suas le sé mhíle cóip di. Is deas an leabhar é do shean agus óg agus is álainn an píosa scríbhneoireachta í.” – Liam Mac Con Iomaire, Breandán ó hEithir: Iomramh Aonair

Is leabhar álainn é seo inar thug Ó hEithir súil isteach ar an saol a bhí aige fhéin agus é ag fás aníos ina bhuachall óg ar Inis Mór. Rugadh é sa bhliain 1930 agus tugtar léargas sa leabhar seo ar an saol mar a bhí sa chéad leath den chéad seo caite.

Bhí athrú as cuimse ón uair a bhí Ó hEithir ina bhuachaill óg tagtha ar an saol faoin am gur foilsíodh an leabhar seo den chéad uair in 1989 agus is iomaí athrú eile fós atá tagtha ar an saol sna 27 bliain ó shin.

Is i stíl nádúrtha, taitneamhach, sholéite a scríobh Ó hEithir An Nollaig Thiar agus tá beocht agus fuinneamh san insint atá aige ar a óige.

Praghas: €10.00 Praghas Anois: €7.00

Léirmheas

An Nollaig thiar - thoir, theas, thuaidh, Pól Ó Muirí, The Irish Times, Nollaig 2016

Tosaíonn an scéal san Oir-Ghearmáin, lá den tsaol, agus tagann an scéal chun críche in Inis Mór.

Leabhar breá atá ann mar An Nollaig Thiar le Breandán Ó hEithir, nach maireann, leabhar nach raibh léite agam go dtí seo de bharr é a bheith as cló le fada.

Cló Iar-Chonnacht atá i ndiaidh é a chur i gcló arís agus, bíodh is go raibh an leabhar dírithe ar pháistí, bhain an duine fásta seo sult as.
Scéal simplí atá ann ar go leor bealtaí – bhí Ó hEithir, iriseoir, seal sa Ghearmáin Thoir, an t-am a raibh críochdheighilt i bhfeidhm sa tír sin.

Cuireann seanduine de bhunadh na Gearmáine forrán air. Tosaíonn siad a chaint faoi chúrsaí bia agus ní fada go spreagann caint an bhia cuimhní ar an Nollaig – ar an Nollaig thiar, an Nollaig in Inis Mór Uí Eithir, a cheantar dúchais.
Bhí bua ar leith ag Ó hEithir ina chuid iriseoireachta; duine de na hiriseoirí ab fhearr a shaothraigh an teanga seo.

Tá buanna sin an ghrinn, na comhbhá, na cumha le sonrú sa leabhar agus é ag cur síos ar dhaoine agus ar ghnásanna atá imithe.

Ach, má tá féin, níl dearmad déanta orthu. Nach sin an bua is mó ag leabhar maith; ní éagann duine ná deoraí, áit nó am?

Filleann siad ort de bharr chumas an údair. Tá de chumas san údar mhór seo an t-am a chartadh siar agus aiséirí a dhéanamh orthu sin atá ar shlí na fírinne.
Ní bréag a rá go maireann muintir Uí Eithir as an úr sa leabhar seo – agus a chomharsana agus a n-oileán.

Labhrann siad leat ar an dóigh chéanna is dá gcasfaí na daoine ar an tsráid ort. Is iad atá greannmhar, cainteach, daonna.

Tá an t-oileán fiáin álainn ann, cúrsaí oideachais, cúrsaí saoirse, cúrsaí an dara cogadh domhanda; míreanna beaga staire a thugann léargas duit ar Inis Mór agus ar Éirinn le linn laethanta corracha.

Deirtear nach mbíonn saoi gan locht agus is fíor an méid céanna faoi shochaí. Mar sin féin, bhraithfeá in amanna go raibh stair bhréige á cumadh faoi Éirinn le tamall de bhlianta; stair a bhréagnaíonn an tír a bhí ann i ndáiríre, a thugann droim láimhe leis an phobal a bhí ann i ndáiríre.