CIC Logo

Caoineadh na dTrí Muire á chasadh ag Seosamh Ó hÉanaí

Caoineadh na dTrí Mhuire as sung by Seosamh Ó hÉanaí Thursday, 09th April, 2020

Ó Leabhar Mór na nAmhrán                     

CAOINEADH NA dTRÍ MUIRE

Seosamh Ó hÉanaí, Seoltaí Séidte – Setting Sail: Ceolta Éireann 1957–1961 (CEFCD 184)

Amhrán cráifeach drámatúil i bhfoirm chomhráite idir Muire, Naomh Peadar agus Íosa ar an gcrois, agus an focal olagóin ‘ochón’ ag rith tríd. Tá uafás na fulaingthe agus dóchas an Aiséirí le brath air, agus baineann sé le spioradálacht na ndaoine seachas spioradáltacht fhoirmiúil na hEaglaise. Bhíodh leaganacha de coitianta tríd an tír, agus bhí roinnt díobh á mbailiú ó thús an fichiú céad. 

Ach tá an t-amhrán féin i bhfad níos sine ná sin. Is cuid de thraidisiún leathan amhrán é (ar amhráin Laidne iad i dtús aimsire) a bhaineann le haimsir na Cásca agus a dhéanann cur síos ar pháis Chríost.Téann an tradisiún seo siar go dtí na meánaoiseanna ar a laghad. Bíonn móitífeanna Eorpacha agus móitífeanna Éireannacha measctha ins na hamhráin seo in Éirinn agus cosúlachtaí idir na hamhráin. Tá trácht fairsing ag Angela Partridge (Bourke) orthu ina leabhar Caoineadh na dTrí Muire:Téama na Páise i bhFilíocht Bhéil na Gaeilge (1983).

Ní heol go beacht cé hiad na trí Mhuire, ach is cinnte gur Muire, máthair Íosa, duine díobh. Seans gur bhain siad le dráma diaga de chuid na meánaoiseanna, mar bhíodh sé de nós ag mná caointe i dtuaisceart Éireann páirt na dtrí Mhuire a ghlacadh agus iad ag rá an amhráin seo ag sochraidí. Ní fios cé a chum. Féach leis an t-amhrán gaolmhar ‘Amhrán na Páise’.

– Nicholas Carolan 

                   

CAOINEADH NA dTRÍ MUIRE

                        

Muise, a Pheadair, a aspail, an bhfaca tú mo ghrá bán? Óchón is óchon ó,

Chonaic mé ar ball é dá céasadh ag an ngarda, Óchón is óchon ó.

                        

Cé hé an fear breá sin ar Chrann na Páise?

Óchón is óchon ó,

Muise, an é nach n-aithníonn tú do mhac, a mháithrín? Óchón is óchon ó.

                        

Muise, an é sin an maicín a d’iompair mé trí ráithe? Óchón is óchon ó,

Nó an é sin an maicín a rugadh ins an stábla? Óchón is óchon ó.

                        

Ropadh suas í ar ghuaillí arda,

Óchón is óchon ó,

Is buaileadh anuas í faoi leacrachaí na sráide, Óchón is óchon ó.

                        

Buailigí mé fhéin ach ná bainidh le mo mháithrín,

Óchón is óchon ó,

Maróidh muid thú fhéin agus buailfidh muid do mháithrín, Óchón is óchon ó.

                        

Cuireadh tairní maola thrí throitheacha a chosa is a lámha, Óchón is óchon ó,

Is cuireadh an tsleá thrína bhrollach álainn,

Óchón is óchon ó.

                        

Muise, éist, a mháthair, is ná bí cráite,

Óchón is óchon ó,

Tá mná mo chaointe le breith fós, a mháithrín, Óchón is óchon ó.