CIC Logo

An Ghaeilge sa Nua-Aoiseacht Dhéanach: an meon i leith éagsúlacht teanga sa Ghaeilge

By Cló Iar-Chonnacht

Tagairt: 9781784441906  

Cíorann an saothar seo an éagsúlacht theangeolaíoch sa Ghaeilge chomhaimseartha labhartha agus na luachanna a nasctar, go follasach agus go folaithe, leis an éagsúlacht sin. Bíodh is go mbaineann gradam follasach leis na canúintí traidisiúnta Gaeltachta, maítear go bhfuil luach faoi leith ar chleachtais teanga iarthraidisiúnta atá forleathan agus ag scaipeadh, ach nach bhfuil faoi ghradam follasach. Tá dlúthnasc, más ea, idir an éagsúlacht teanga agus na luachanna sóisialta a nasctar leis an éagsúlacht. Tá siad araon bunaithe ar shaincheisteanna féiniúlachta agus ar an tslí a dtuigeann aisteoirí sóisialta a ról féin agus an duine sa nu-aoiseacht dhéanach. 

Praghas: €20.00

Léirmheas

Léirmheas le Marie Whelton, iris Feasta, Bealtaine, 2019.

Monagraf críochnúil, laistigh de dhisciplín na sochtheangeolaíochta, ar mheon an phobail maidir leis an éagsúlacht teanga sa Ghaeilge chomhaimseartha is ea 'An Ghaeilge sa Nua-Aoiseacht Dhéanach: an meon i leith éagsúlacht teanga sa Ghaeilge' le Noel Ó Murchadha. Is í an phríomhargóint a chuireann an t-údar chun cinn go leanúnach tríd an leabhar síos ná go bhfuil an Ghaeilge a labhraíonn daoine óga sa Ghaeltacht, agus lasmuigh den Ghaeltacht, sa lá atá inniu ann, difrúil ó Ghaeilge na gcanúintí traidisiúnta.

Cé go gcuireann an domhan oifigiúil poiblí béim ar Ghaeilge na gcanúintír traidisiúnta sa teanga labhartha, is teanga níos caoile - teanga atá faoi thionchar an Bhéarla - í an teanga atá á sealbhú ag daoine óga. Léiríonn Ó Murchadha go heolaíoch nach bhfuil ag éirí leis an teaghlach, leis an gcórsas oideachais, le grúpaí sóisialta ná leis na meáin Ghaeilge thraidisiúnta na Gaeltachta a chothú.

(Is féidir an léirmheas ar fad a léamh san iris Feasta, eagrán Bealtaine 2019. Tuilleadh eolais ar fáil ag www.feasta.ie)

Cén fáth go labhraíonn muid an Ghaeilge a labhraíonn muid agus an cuma?, le Máire Ní Fhinneadha, Tuairisc.ie, Dé Máirt, Aibreán 9, 2019.

Níl aon uair dá gcloisim aon fhocal Gaeilge as béal duine nach dtéann sé i bhfeihdm orm, i ngan fhios dom féin go hiondúil. Ligim scód leis na bhfoghlaimeoir agus tachtaím an plucsalaí gairmiúil ar na meáin chraolta Ghaeilge.

Ní haon iontas mar sin go raibh an-suim agam sa leabhar 'An Ghaeilge sa Nua-Aoiseacht Dhéanach' le Noel Ó Murchadha nuair a chonaic mé an chuid eile den teideal 'an meon i leith éagsúlacht teanga sa Ghaeilge'.

Leabhar acadúil é seo a dhéanann plé scolártha ar an tsochtheangeolaíocht agus an daonteangeolaíocht, an éagsúlacht atá le fáil sa nGaeilge agus an bealach a ndéantar duine nó dream a mheas ar aon éagsúlacht teanga a dtugtar suntas di ina gcuid cainte.

Déantar iarrachtsa leabhar an éagsúlacht teanga sin a mhíniú mar chuid den iompar sóisialta a bhaineann le chuile dhuine againn.

(Is féidir an t-alt seo a léamh ar Tuairisc.ie ag an nasc seo: https://tuairisc.ie/cen-fath-go-labhraionn-muid-an-ghaeilge-a-labhraionn-muid-agus-an-cuma/)